Chính phủ liên bang Canada chính thức đưa dự án đường ống dẫn dầu mới từ Alberta đến British Columbia vào danh sách “dự án vì lợi ích quốc gia”, một bước quan trọng nhằm đẩy nhanh quy trình xem xét và phê duyệt liên bang.

Thủ tướng Mark Carney công bố quyết định ngày 1/10 tại Fort McMurray, Alberta, đồng thời cho biết dự án trước đây được gọi là West Coast Oil Pipeline từ nay sẽ mang tên Pacific Link.

Theo kế hoạch hiện tại, Pacific Link dài khoảng 1.250 km, có khả năng vận chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ Bruderheim, Alberta, đến một cảng nước sâu gần Delta, British Columbia. Từ đây, dầu sẽ được đưa lên tàu để xuất khẩu sang các thị trường quốc tế, đặc biệt là châu Á.

Ông Carney cho rằng dự án sẽ giúp Canada giảm phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ, mở thêm khách hàng cho dầu Canada và hỗ trợ mục tiêu tăng gấp đôi lượng hàng xuất khẩu ngoài Hoa Kỳ trong thập niên tới.

Chính phủ liên bang ước tính dự án có thể tạo ra khoảng 140.000 việc làm trực tiếp và gián tiếp vào thời điểm xây dựng cao điểm, trong đó khoảng 45.000 việc làm tại Alberta và 70.000 tại British Columbia. Ottawa cũng ước tính dự án có thể đóng góp hơn 20 tỷ đô la mỗi năm vào Tổng sản phẩm quốc nội, tức GDP, và tạo hơn 100 tỷ đô la doanh thu cho các chính phủ đến năm 2060. Đây là các ước tính của chính phủ ở giai đoạn hiện tại và vẫn phụ thuộc vào thiết kế cuối cùng, chi phí xây dựng và điều kiện thị trường.

Dự án được thúc đẩy bởi Trans Mountain Corporation, Alberta Petroleum Marketing Commission và Pembina Pipeline Corporation. Theo thông báo chính thức, Canada và Alberta dự kiến cùng nắm quyền sở hữu ngang nhau trong Pacific Link, trong khi các cộng đồng First Nations và các cộng đồng bản địa khác sẽ được dành tối thiểu 10% quyền sở hữu thông qua các chương trình bảo lãnh khoản vay của liên bang và Alberta.

Tuyến đường đề xuất dự kiến phần lớn đi theo hành lang hiện hữu của Trans Mountain. Chính phủ cho rằng lựa chọn tuyến phía nam sẽ tránh khu vực Bờ Bắc British Columbia và một số hệ sinh thái đặc biệt nhạy cảm. Tuy nhiên, tuyến đường cuối cùng vẫn chưa được xác định và sẽ tiếp tục được điều chỉnh dựa trên khảo sát kỹ thuật, môi trường và quá trình tham vấn.

Việc được đưa vào Schedule 1 của Building Canada Act, tức Phụ lục 1 của Đạo luật Xây dựng Canada, có nghĩa Pacific Link chính thức được công nhận là dự án vì lợi ích quốc gia.

Điều này cho phép chính phủ liên bang sử dụng quy trình phối hợp nhanh hơn giữa các cơ quan để giải quyết các giấy phép và đánh giá cần thiết. Tuy nhiên, dự án vẫn phải trải qua các yêu cầu về môi trường, kỹ thuật và nghĩa vụ tham vấn với người bản địa trước khi có thể xây dựng.

Major Projects Office, tức Văn phòng Các Dự án Lớn, gọi tắt là MPO, sẽ phụ trách điều phối quá trình này.

Chính phủ cho biết trong ba tháng gần đây, MPO đã tham vấn hơn 130 cộng đồng bản địa nằm gần hoặc dọc theo các hành lang tiềm năng tại Alberta và British Columbia, cùng các bộ liên bang và Chính phủ British Columbia. Các cuộc tham vấn sâu hơn vẫn sẽ tiếp tục.

Alberta đặt mục tiêu hoàn tất các bước cần thiết để việc xây dựng có thể bắt đầu sớm nhất vào khoảng ngày 1/9/2027, nếu quá trình tham vấn hoàn tất và tất cả giấy phép cần thiết được cấp. Mục tiêu dài hạn của tỉnh bang là đưa đường ống vào hoạt động không muộn hơn năm 2034.

Trong thời gian đó, các bên tham gia dự án sẽ tiếp tục lập bản đồ tuyến đường, khảo sát sinh thái, tính toán chi phí, chuẩn bị kế hoạch mua sắm và xác định nhu cầu lao động.

Ông Carney cho rằng cách làm mới nhằm giải quyết một vấn đề thường gặp trước đây: doanh nghiệp phải bỏ ra nhiều năm và hàng tỷ đô la phát triển dự án mà vẫn không biết chính phủ liên bang cuối cùng có ủng hộ dự án hay không.

Theo ông, việc xác định lập trường của Ottawa ngay từ đầu sẽ giúp các nhà đầu tư có thêm sự chắc chắn trước khi bỏ vốn lớn.

Thủ hiến Alberta Danielle Smith hoan nghênh quyết định và gọi đây là một bước quan trọng đối với ngành năng lượng của Alberta và Canada. Bà cho rằng đường ống mới có thể giúp tỉnh bang tăng tiền bản quyền dầu khí và tạo thêm nguồn thu để tài trợ cho các dịch vụ công.

Pacific Link cũng nằm trong thỏa thuận rộng hơn giữa Ottawa và Alberta về phát triển năng lượng.

Hai chính phủ trước đó đã thống nhất rằng việc mở rộng xuất khẩu dầu sẽ đi kèm với các biện pháp giảm khí thải, bao gồm dự án thu giữ và lưu trữ carbon Pathways và những thay đổi đối với hệ thống định giá carbon công nghiệp của Alberta.

Thủ tướng Carney lập luận rằng dù thế giới đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không, nhu cầu dầu toàn cầu vẫn sẽ tồn tại trong nhiều thập niên và Canada có cơ hội trở thành một nhà cung cấp năng lượng ổn định cho thị trường quốc tế.

Đảng Bảo thủ liên bang cũng tuyên bố ủng hộ việc xây dựng đường ống. Tuy nhiên, lãnh đạo Pierre Poilievre chỉ trích chính phủ vì cho rằng quá trình đưa dự án vào danh sách ưu tiên diễn ra quá chậm và nói trọng tâm tiếp theo phải là bảo đảm đường ống thực sự được xây dựng, thay vì chỉ dừng ở việc đưa vào danh sách.

Như vậy, quyết định ngày 1/10 là một bước phê duyệt chính sách quan trọng nhưng chưa phải giấy phép xây dựng cuối cùng. Pacific Link vẫn còn phải hoàn tất thiết kế, lựa chọn tuyến, tham vấn người bản địa, đánh giá môi trường, xác định chi phí và nhận các giấy phép trước khi công trình có thể chính thức khởi công.