Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vừa có cuộc gặp trực tiếp vào tối ngày 18 tháng 11, theo giờ địa phương, bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, APEC, tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc. Theo Văn phòng Thủ tướng Canada, cuộc gặp kéo dài gần 20 phút, với sự tham dự của các quan chức hai nước. Nội dung trọng tâm là những nỗ lực nhằm đạt được một thỏa thuận thương mại mới giữa Canada và Hoa Kỳ. Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về một thỏa thuận có thể mang lại lợi ích cho cả hai quốc gia, tạo thêm việc làm, giảm áp lực chi phí sinh hoạt, đồng thời tôn trọng ngôn ngữ, văn hóa và chủ quyền của Canada. Hai bên nhất trí tiếp tục đàm phán và duy trì liên lạc chặt chẽ. Tuy nhiên, không có bất kỳ thỏa thuận thương mại mới hay quyết định cắt giảm thuế quan nào được công bố sau cuộc gặp. Phát biểu tại cuộc họp báo trước đó, Thủ tướng Mark Carney thừa nhận các cuộc đàm phán thương mại với chính quyền Trump đã đạt được một số tiến triển, nhưng quá trình này giống như việc tiến hai bước rồi lại lùi một bước. Đáng chú ý, ông Carney nhận định việc đạt được các thỏa thuận thương mại với Trung Quốc hiện nay dễ dàng hơn so với Hoa Kỳ, bởi mối quan hệ thương mại giữa Canada và Mỹ phức tạp hơn rất nhiều. Theo Thủ tướng Canada, Hoa Kỳ đã thay đổi căn bản các mục tiêu thương mại của mình. Trong khi đó, Ottawa vẫn kiên định với lập trường chỉ chấp nhận một thỏa thuận thực sự có lợi cho người dân Canada. Trước đây, ông Carney từng tiết lộ rằng phía Mỹ muốn hạn chế khả năng Canada ký kết các thỏa thuận thương mại với những quốc gia khác, gây ảnh hưởng đến các chính sách bảo vệ ngôn ngữ và văn hóa của Canada, đồng thời duy trì mức thuế cao đối với một số sản phẩm ô tô. Khi được hỏi liệu Tổng thống Trump có bất bình trước việc Canada ngày càng mở rộng quan hệ với Trung Quốc hay không, ông Carney cho biết ông không có cảm nhận như vậy qua những cuộc trao đổi với Tổng thống Mỹ. Ông giải thích rằng Canada chủ yếu muốn xuất khẩu sang Trung Quốc những mặt hàng như dầu mỏ và sắt, thay vì các công nghệ tiên tiến nhạy cảm về an ninh quốc gia. Trong khi đàm phán với Hoa Kỳ vẫn chưa có bước đột phá, Canada lại đạt được hàng loạt thỏa thuận đáng chú ý với Trung Quốc. Ngày 17 tháng 11, sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Mark Carney và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hai nước chính thức công bố gia hạn và mở rộng thỏa thuận thương mại song phương đến ngày 31 tháng 12 năm 2028. Theo thỏa thuận mới, Trung Quốc sẽ mở rộng các biện pháp giảm thuế đối với khoảng 400 triệu đô la Canada hàng hóa xuất khẩu, trong đó có 116 triệu đô la thịt heo đông lạnh và 285 triệu đô la thủy hải sản. Đổi lại, Canada đồng ý gia hạn thêm hai năm các biện pháp miễn giảm thuế hiện hành đối với một số sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc, đồng thời mở rộng phạm vi miễn giảm sang 32 nhóm mặt hàng mà nguồn cung trong nước hiện không đủ hoặc không có sẵn. Chính phủ Canada cho biết kể từ khi thiết lập quan hệ đối tác chiến lược mới với Bắc Kinh vào tháng 1 năm nay, Ottawa đã khôi phục khả năng tiếp cận thị trường đối với hơn 90% lượng hàng hóa xuất khẩu từng chịu tác động của các biện pháp thuế quan, tương đương gần 7,5 tỷ đô la Canada. Không chỉ dừng lại ở thương mại, Canada và Trung Quốc còn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, dầu khí, năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân, giáo dục và hàng không. Chính phủ Canada cũng công bố khoản tài trợ 850.000 đô la để hỗ trợ 850 sinh viên Canada đến học tại các trường đại học Trung Quốc, cùng khoản đóng góp 8 triệu đô la trong vòng 5 năm cho một chương trình hợp tác quốc tế về môi trường và phát triển tại Trung Quốc. Hãng hàng không Air Canada dự kiến mở đường bay mới từ Vancouver đến Quảng Châu vào tháng 5 năm 2027. Ottawa cũng sẽ tổ chức một phái đoàn thương mại lớn đến Trung Quốc trong năm tới. Trong cuộc phỏng vấn với Reuters ngày 18 tháng 11, Ngoại trưởng Canada Anita Anand khẳng định chính phủ đang nghiêm túc thực hiện chiến lược đa dạng hóa thương mại, nhằm giảm sự phụ thuộc vào một đối tác duy nhất. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh Canada sẽ từng bước mở rộng quan hệ với Trung Quốc, cân nhắc cả lợi ích lẫn rủi ro, đồng thời tiếp tục ưu tiên bảo vệ ngành sản xuất ô tô và chuỗi cung ứng Bắc Mỹ. Chính quyền Carney hiện vẫn loại trừ khả năng ký kết một hiệp định thương mại tự do toàn diện với Trung Quốc. Những diễn biến tại Hội nghị APEC lần này đang cho thấy sự thay đổi đáng kể trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của Ottawa. Canada tiếp tục tìm cách duy trì quan hệ thương mại với Hoa Kỳ, nhưng đồng thời đang chủ động mở rộng cơ hội hợp tác với Trung Quốc để giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Cuộc gặp giữa ông Carney và ông Trump là một tín hiệu cho thấy hai bên vẫn duy trì đối thoại. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hiện nay là liệu Washington có sẵn sàng đưa ra những nhượng bộ cần thiết để đạt được thỏa thuận với Ottawa, trong khi Canada đang từng bước mở rộng quan hệ kinh tế với Bắc Kinh hay không.
Thủ tướng Carney gặp Tổng thống Trump tại Trung Quốc: Canada đạt bước tiến với Bắc Kinh, đàm phán với Mỹ vẫn chưa ngã ngũ