Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tiếp tục gia tăng chỉ trích Canada, cho rằng nước này đã “lợi dụng” Hoa Kỳ trong nhiều năm và gọi Canada là trường hợp “tệ nhất” trong số một số quốc gia mà ông nêu tên.

Phát biểu tại sự kiện Tháng Di sản Người Mỹ gốc Hispanic ở Nhà Trắng ngày 30/9, ông Trump nói các chính quyền Mỹ trước đây đã để nhiều nước sản xuất ô tô rồi bán ngược trở lại thị trường Hoa Kỳ. Ông nhắc đến Hàn Quốc, Mexico, Nhật Bản và Canada, nhưng đặc biệt chỉ trích Canada.

Ông Trump nói ông có thiện cảm với người dân Canada và nhắc đến huyền thoại khúc côn cầu Wayne Gretzky, nhưng cho rằng các chính phủ Canada trước đây đã tận dụng sự yếu kém trong chính sách thương mại của Washington.

Một trong những vấn đề ông Trump tiếp tục nêu ra là hệ thống quản lý nguồn cung của Canada đối với các sản phẩm sữa. Chính quyền Hoa Kỳ trước đó cáo buộc Canada phân bổ hạn ngạch nhập khẩu sữa theo cách gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ và đã áp thêm thuế, sau đó cấm nhập khẩu một số sản phẩm Canada liên quan đến tranh chấp này.

Phát biểu của ông Trump diễn ra trong lúc tranh chấp thương mại Canada–Hoa Kỳ ngày càng căng thẳng.

Washington đã áp nhiều mức thuế mới đối với hàng hóa Canada, trong đó có các biện pháp theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại Hoa Kỳ đối với một số ngành như thép, nhôm và ô tô. Canada đáp trả bằng thuế đối với nhiều sản phẩm Mỹ.

Chính quyền Trump cũng đã sử dụng Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 để áp thêm các biện pháp đối với một số hàng hóa Canada. Từ ngày 29/9, Hoa Kỳ bắt đầu cấm nhập khẩu một số sản phẩm Canada, trong đó có một số loại đồ uống có cồn và sản phẩm liên quan đến ngành sữa.

Hai nước đã cố gắng đàm phán một thỏa thuận mới nhưng các cuộc thương lượng đổ vỡ hồi tháng 8. Chính quyền Hoa Kỳ cho rằng Canada đưa ra những yêu cầu không thể chấp nhận, trong khi Ottawa nói Washington không chịu nhượng bộ về một số mức thuế quan trọng. Chính quyền Trump hiện cho biết không cảm thấy cần phải vội vàng đạt thỏa thuận với Canada.

Ngành ô tô là một trong những điểm tranh cãi lớn.

Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer trước đó cho rằng chính sách công nghiệp của Canada từ những năm 1960 đã khuyến khích các hãng xe Mỹ đặt nhà máy tại Canada để được tiếp cận thị trường Canada.

Năm 1965, Canada và Hoa Kỳ ký Hiệp định Ô tô, thường được gọi là Auto Pact, nhằm loại bỏ nhiều mức thuế đối với xe và phụ tùng qua biên giới. Sau đó hai nước ký hiệp định thương mại tự do năm 1989, rồi cùng Mexico tham gia North American Free Trade Agreement, tức Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ, gọi tắt là NAFTA, năm 1994.

NAFTA sau này được thay thế bằng Canada–United States–Mexico Agreement, tức Hiệp định Canada–Hoa Kỳ–Mexico, gọi tắt là CUSMA tại Canada và USMCA tại Hoa Kỳ.

Ottawa cho rằng một số biện pháp thuế quan hiện nay của Washington vi phạm CUSMA và khẳng định Canada có quyền áp dụng các biện pháp đáp trả.

Phía Nhà Trắng lại cho rằng Canada đang duy trì những chính sách gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ. Trong các tuyên bố gần đây, chính quyền Trump còn cáo buộc Canada phân biệt đối xử trong lĩnh vực mua sắm chính phủ, đồ uống có cồn và sản phẩm sữa.

Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada–Hoa Kỳ Dominic LeBlanc bác bỏ quan điểm của Washington và nói Canada sẽ tiếp tục bảo vệ người lao động, doanh nghiệp và nền kinh tế trong nước.

Thủ tướng Mark Carney cũng cho biết Canada vẫn sẵn sàng đàm phán với Hoa Kỳ nếu hai bên có thể đạt được một thỏa thuận cùng có lợi và tôn trọng chủ quyền của mỗi nước.

Trong khi đó, ông Trump gần đây nói ông tin rằng Canada cuối cùng sẽ quay lại bàn đàm phán và dỡ bỏ một số biện pháp thương mại để đạt được thỏa thuận.

Như vậy, phát biểu mới nhất của ông Trump cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn lớn. Ottawa tiếp tục cho rằng Washington đã phá vỡ các quy tắc thương mại hiện hành, trong khi chính quyền Mỹ cáo buộc Canada đã được hưởng lợi quá nhiều từ mối quan hệ thương mại trong nhiều thập niên.