Một lời khai gây chú ý tại Ottawa đang làm dấy lên tranh luận về cách hệ thống y tế Canada tiếp nhận những bệnh nhân mắc các chứng bệnh phức tạp và khó chẩn đoán.

Jamie R. Daniel, 36 tuổi, đến từ Alberta, từng là nhân viên cấp cứu trình độ cao và y tá thực hành. Theo lời khai của cô tại Allison Inquiry ngày 11 tháng 9 năm 2026, cuộc sống của cô thay đổi nghiêm trọng sau khi nhận vắc-xin COVID-19 vào thời điểm cô 31 tuổi. Trước đó, Jamie cho biết mình làm việc những ca 12 giờ và đã gắn bó với nghề cấp cứu từ năm 18 tuổi. Jamie kể rằng cô từng rất ủng hộ việc tiêm chủng và xem việc được tiêm sớm với tư cách một nhân viên tuyến đầu là cách để tiếp tục phục vụ cộng đồng. Nhưng sau mũi tiêm, theo lời cô, các triệu chứng giống cúm nhanh chóng chuyển thành đau dữ dội, yếu cơ và các dấu hiệu thần kinh đáng lo ngại.

Cô cho biết mình bắt đầu mất cảm giác ở vùng đáy chậu, đau toàn thân, gặp vấn đề về vận động và dần mất khả năng kiểm soát bàng quang cũng như ruột. Với kinh nghiệm của một nhân viên y tế, Jamie tin rằng những triệu chứng này cho thấy khả năng tổn thương tủy sống và cần được đánh giá khẩn cấp.

Tuy nhiên, theo lời Jamie, lần đầu đến phòng cấp cứu không mang lại câu trả lời mà cô mong đợi. Cô kể rằng kết quả chụp cộng hưởng từ không cho thấy tổn thương rõ ràng. Sau đó cô được cho về nhà dù vẫn trong tình trạng đau và khó đi lại. Jamie nói trong những lần tìm kiếm chăm sóc tiếp theo, cô cảm thấy mình bị nghi ngờ là người tìm kiếm thuốc giảm đau thay vì được đánh giá đầy đủ về nguyên nhân thần kinh của các triệu chứng.

Jamie cho biết sau đó cô mới được một bác sĩ thần kinh chẩn đoán mắc viêm tủy ngang âm tính trên hình ảnh cộng hưởng từ.

Viêm tủy ngang là tình trạng viêm tủy sống có thể gây yếu hoặc liệt chân tay, rối loạn cảm giác cũng như mất kiểm soát bàng quang và ruột. Trong một số trường hợp hiếm, bệnh nhân có thể có triệu chứng phù hợp với viêm tủy nhưng hình ảnh cộng hưởng từ ban đầu không cho thấy tổn thương rõ ràng. Các báo cáo y khoa đã ghi nhận những trường hợp viêm tủy ngang xuất hiện sau tiêm vắc-xin COVID-19, bao gồm cả những trường hợp không thấy tổn thương trên hình ảnh cộng hưởng từ; tuy nhiên, một trường hợp xảy ra sau tiêm không tự động chứng minh vắc-xin là nguyên nhân.

Theo lời Jamie tại phiên điều trần, bác sĩ thần kinh của cô cho rằng tình trạng của cô có liên quan đến việc tiêm chủng. Đây hiện là lời khai của bệnh nhân về đánh giá của bác sĩ điều trị; tôi chưa tìm thấy hồ sơ y khoa công khai hoặc kết luận độc lập của cơ quan y tế xác nhận riêng trường hợp này. Nhưng chi tiết gây tranh luận mạnh nhất trong lời khai của Jamie không chỉ nằm ở chẩn đoán.

Cô kể rằng trong một đợt nhập viện khác, khi đang chịu đau đớn nghiêm trọng và gia đình còn có một em bé mới khoảng ba tháng tuổi, cô nói với nhân viên y tế rằng mình “không thể tiếp tục sống như thế này”.

Jamie nhấn mạnh trước hội đồng rằng cô không có ý định tự tử. Theo lời cô, điều cô muốn là được giúp đỡ để kiểm soát đau và điều trị bệnh. Tuy nhiên, Jamie kể rằng sau lời cầu cứu đó, một chuyên gia tâm lý được đưa đến gặp cô và chủ đề Hỗ trợ Y tế để Chết – M.A.I.D. đã được đề cập. Jamie mô tả đây là một trong những thời điểm khiến cô mất niềm tin sâu sắc nhất vào hệ thống y tế mà trước đó cô đã dành nhiều năm phục vụ. Cô nói với hội đồng rằng trong lúc mình đang cầu xin được giúp đỡ, điều cô cảm nhận được lại là hệ thống đang đưa ra một con đường để kết thúc cuộc sống thay vì tìm cách làm giảm đau và phục hồi sức khỏe. Cần nhấn mạnh rằng đây là lời kể của Jamie Daniel trước Allison Inquiry. Hiện chưa có thông tin công khai cho thấy Alberta Health Services hoặc bệnh viện liên quan đã xác nhận rằng Jamie chính thức được đánh giá đủ điều kiện nhận M.A.I.D., và việc một nhân viên y tế đề cập đến M.A.I.D. cũng không đồng nghĩa bệnh nhân đã được chấp thuận thực hiện thủ thuật này.

Theo luật Canada, một người muốn nhận Hỗ trợ Y tế để Chết phải đáp ứng nhiều điều kiện pháp lý, trong đó có việc phải là người trưởng thành có năng lực đưa ra quyết định y tế, tự nguyện yêu cầu và mắc một tình trạng y khoa nghiêm trọng, không thể chữa khỏi theo tiêu chuẩn luật định. Quy trình còn bao gồm các bước đánh giá và bảo đảm nhằm xác nhận quyết định là tự nguyện và có đầy đủ thông tin. Câu chuyện của Jamie vì vậy đặt ra một vấn đề khác với câu hỏi một người có đủ điều kiện nhận M.A.I.D. hay không. Đó là: M.A.I.D. nên được đưa vào cuộc trò chuyện với một bệnh nhân đang đau đớn và cảm thấy chưa được điều trị đầy đủ ở thời điểm nào?

Với những bệnh nhân đang sống cùng đau mãn tính, khuyết tật hoặc bệnh khó chẩn đoán, ranh giới giữa cung cấp thông tin về tất cả lựa chọn y tế và khiến bệnh nhân cảm thấy họ đang bị hướng về cái chết là vấn đề rất nhạy cảm. Jamie cho biết bệnh tật cuối cùng khiến cô không thể trở lại công việc cấp cứu mà mình yêu thích. Theo các nguồn ghi lại lời khai, gia đình cô trải qua hai năm gần như không có nguồn thu nhập dài hạn ổn định, phải tái thế chấp căn nhà để vượt qua khó khăn tài chính. Cô cũng cho biết hiện vẫn chịu ảnh hưởng của những vấn đề sức khỏe kéo dài và cần sự hỗ trợ đáng kể trong sinh hoạt.

Một phần khác của câu chuyện liên quan tới chương trình hỗ trợ người bị tổn thương nghiêm trọng sau tiêm chủng của chính phủ Canada. Jamie cho biết hồ sơ của mình trước đây đã bị từ chối và cô tiếp tục khiếu nại quyết định này. Canada thực tế có một chương trình hỗ trợ không dựa trên lỗi dành cho những người được xác định đã chịu tổn thương nghiêm trọng và vĩnh viễn do vắc-xin được Health Canada cấp phép. Chương trình trước đây có tên Vaccine Injury Support Program và từ ngày 1 tháng 4 năm 2026 đã được chính phủ liên bang tiếp quản, đổi thành Vaccine Impact Assistance Program. Chuyên gia y khoa của chương trình đánh giá liệu vắc-xin có phải nguyên nhân có khả năng gây ra tổn thương nghiêm trọng và vĩnh viễn hay không.

Số liệu liên bang cho thấy từ tháng 6 năm 2021 đến cuối tháng 11 năm 2025, chương trình cũ nhận 3.557 hồ sơ, trong đó 252 trường hợp đã được hội đồng y khoa chấp thuận, với tổng số tiền hỗ trợ đã chi trả hơn 21,4 triệu đô la. Chính phủ Canada đồng thời nhấn mạnh rằng các phản ứng nghiêm trọng và vĩnh viễn sau tiêm chủng là hiếm. Việc chính phủ duy trì chương trình bồi thường không có nghĩa mọi vấn đề sức khỏe xuất hiện sau tiêm đều được xem là do vắc-xin. Một trong những nhiệm vụ chính của chương trình chính là đánh giá quan hệ nhân quả trong từng hồ sơ. Cũng cần làm rõ bản chất của Allison Inquiry, nơi Jamie đưa ra lời khai.

Cuộc điều trần diễn ra từ ngày 8 đến ngày 11 tháng 9 năm 2026 tại Ottawa, do nghị sĩ Dean Allison chủ trì với sự hỗ trợ của một tổ chức phi lợi nhuận mang tên Covid Testimony Association. Theo chính ban tổ chức, đây là diễn đàn để những người Canada cho rằng họ bị tổn thương sau tiêm vắc-xin COVID-19 trình bày trải nghiệm của mình trước các nghị sĩ và thượng nghị sĩ tham dự.

Tuy nhiên, Allison Inquiry không phải một ủy ban điều tra công chính thức có nhiệm vụ xác định trách nhiệm pháp lý hoặc đưa ra kết luận khoa học. Quy chế của chính cuộc điều trần nói rõ rằng họ không đưa ra kết luận về sự thật; mục tiêu là lắng nghe lời khai và có thể chuyển các câu hỏi phát sinh tới Quốc hội Canada. Điều đó có nghĩa lời khai của Jamie cần được xem là một hồ sơ cá nhân nghiêm túc cần được lắng nghe và kiểm chứng, chứ không nên được sử dụng để kết luận rằng tất cả các triệu chứng của cô chắc chắn do vắc-xin gây ra hoặc rằng hệ thống y tế Canada có chủ trương đề nghị M.A.I.D. cho những bệnh nhân gặp tình trạng tương tự.

Nhưng ngay cả với những giới hạn đó, câu chuyện vẫn đặt ra những câu hỏi đáng quan tâm. Một bệnh nhân có triệu chứng thần kinh nghiêm trọng nhưng xét nghiệm ban đầu bình thường cần được theo dõi như thế nào? Làm sao để những bệnh nhân đau mãn tính không cảm thấy mình bị xem là người tìm kiếm thuốc? Những người cho rằng mình bị tổn thương sau tiêm chủng phải chờ bao lâu để nhận được quyết định bồi thường? Và quan trọng hơn, trong một hệ thống cho phép Hỗ trợ Y tế để Chết, làm thế nào để bảo đảm rằng một người đang đau đớn không bao giờ cảm thấy cái chết được đưa ra như một giải pháp thay thế cho việc tiếp tục tìm kiếm điều trị, phục hồi và hỗ trợ xã hội?

Jamie Daniel nói điều cô muốn sau tất cả những gì đã trải qua là sự minh bạch. Và có lẽ câu chuyện này không chỉ nằm ở cuộc tranh luận về vắc-xin hay M.A.I.D. Nó còn đặt ra một câu hỏi căn bản hơn về niềm tin giữa bệnh nhân và hệ thống y tế: khi một người bước vào bệnh viện và nói rằng họ đang thực sự đau đớn, liệu họ có cảm thấy mình được lắng nghe, được tin tưởng và được giúp đỡ hay không?

Đó là câu hỏi mà lời khai của Jamie Daniel đã đưa trở lại cuộc tranh luận tại Canada.