Tòa án Tối cao Canada vừa từ chối xem xét đơn kháng cáo của một cặp đôi tại tỉnh bang British Columbia, liên quan đến tranh chấp thuế mua nhà dành cho người nước ngoài. Vụ việc gây chú ý khi người phụ nữ là công dân Canada đứng tên sở hữu 95% căn hộ, nhưng hai người vẫn bị yêu cầu đóng thuế trên toàn bộ giá trị bất động sản.

Theo hồ sơ tòa án, bà Chia-Wen Hsia, một công dân Canada, cùng người bạn đời mang quốc tịch nước ngoài là ông Li-Yuan Chuang, đã ký hợp đồng mua một căn hộ tại thành phố Richmond vào năm 2014.

Khi đăng ký quyền sở hữu, hai người khai bà Hsia nắm giữ 95% căn hộ, còn ông Chuang chỉ sở hữu 5%.

Dựa trên tỷ lệ đó, cặp đôi chỉ đóng thuế người mua nước ngoài đối với 5% giá trị bất động sản được đăng ký dưới tên ông Chuang.

Tuy nhiên, sau khi kiểm tra hồ sơ, Bộ Tài chính British Columbia phát hiện ông Chuang thực tế đã đóng góp tới 40% số tiền mua nhà, cao hơn nhiều so với tỷ lệ sở hữu 5% được khai báo.

Căn hộ được khai có giá trị 474.500 đô la tại thời điểm giao dịch. Sau khi xem xét, cơ quan thuế xác định khoản thuế dành cho người mua nước ngoài phải được tính trên toàn bộ giá trị căn hộ, thay vì chỉ 5% như cặp đôi đã khai.

Theo phán quyết trước đó, số tiền thuế bổ sung mà cơ quan chức năng yêu cầu lên tới hơn 126.000 đô la.

Giải thích về sự chênh lệch giữa số tiền đóng góp và tỷ lệ sở hữu, bà Hsia cho rằng trong văn hóa Trung Quốc có phong tục người chồng đóng góp tiền mua nhà cho vợ như một hình thức sính lễ.

Bà nói người bạn đời của mình không giàu có nên chỉ có thể đóng góp một phần tiền mua căn hộ.

Tuy nhiên, chính quyền British Columbia lập luận rằng quy định thuế được thiết kế để ngăn người mua nước ngoài tránh thuế bằng cách nhờ người khác đứng tên sở hữu bất động sản.

Theo tòa phúc thẩm, nếu cặp đôi đăng ký quyền sở hữu phù hợp với tỷ lệ tiền thực tế mà mỗi người đóng góp, cách tính thuế có thể khác và họ đã có thể tránh việc bị đánh thuế trên toàn bộ giá trị căn hộ.

Trước đó, Tòa Thượng thẩm British Columbia đã bác đơn kiện của cặp đôi vào năm 2024. Đến tháng 1 năm 2026, Tòa Phúc thẩm tiếp tục giữ nguyên phán quyết.

Ngày 12 tháng 11, Tòa án Tối cao Canada chính thức từ chối cho phép kháng cáo, đồng nghĩa vụ tranh chấp đã kết thúc ở cấp tòa án cao nhất.

Cần lưu ý rằng Tòa án Tối cao không trực tiếp xét xử lại nội dung vụ việc, mà chỉ từ chối tiếp nhận đơn xin kháng cáo. Vì vậy, quyết định của tòa phúc thẩm vẫn có hiệu lực.

Hiện nay, thuế bổ sung dành cho người mua bất động sản nhà ở là người nước ngoài tại những khu vực thuộc diện áp dụng ở British Columbia là 20% giá trị tính thuế. Tuy nhiên, mức thuế và quy định có thể khác nhau tùy thời điểm giao dịch.

Luật sư đại diện cặp đôi cho rằng cách xây dựng luật hiện nay có thể dẫn đến những trường hợp thiếu công bằng, đặc biệt khi công dân Canada mua nhà chung với người mang quốc tịch nước ngoài.

Vụ việc là lời cảnh báo đối với những gia đình có vợ hoặc chồng là người nước ngoài đang có kế hoạch mua bất động sản tại Canada.

Khi đăng ký quyền sở hữu, người mua cần đặc biệt chú ý đến tỷ lệ đóng góp tiền, quyền sở hữu thực tế và các quy định thuế của tỉnh bang.

Bởi trong một số trường hợp, việc chỉ đứng tên sở hữu một tỷ lệ rất nhỏ không đồng nghĩa người mua nước ngoài chỉ phải chịu thuế trên tỷ lệ đó. Nếu cơ quan thuế xác định có quyền lợi sở hữu thực tế khác với hồ sơ đăng ký, số tiền thuế phát sinh có thể rất lớn.