Một nghiên cứu mới công bố tại Canada đang làm dấy lên lo ngại về khả năng tạo việc làm của nền kinh tế, khi cho thấy trong giai đoạn từ năm 2019 đến 2024, số việc làm trong khu vực tư nhân không tăng tương xứng với tốc độ gia tăng dân số trong độ tuổi lao động.

Theo nghiên cứu của Viện Fraser, tổ chức nghiên cứu chính sách công tại Canada, sau khi điều chỉnh theo mức tăng dân số trong độ tuổi lao động, Canada gần như không tạo thêm việc làm tư nhân tính trên mỗi 1.000 người trong vòng năm năm. Trong khi đó, Hoa Kỳ ghi nhận mức tăng 7,6 việc làm trên cùng quy mô dân số.

Điều này không có nghĩa Canada hoàn toàn không tạo ra việc làm mới. Trên thực tế, tổng số người có việc làm vẫn tăng, nhưng tốc độ phát triển của khu vực tư nhân chưa đủ nhanh để theo kịp số người bước vào thị trường lao động.

Theo các nhà nghiên cứu, nếu Canada duy trì được tốc độ tạo việc làm tư nhân tương đương Hoa Kỳ trong giai đoạn này, đến năm 2024, nền kinh tế có thể đã có thêm khoảng 554.000 việc làm.

Đáng chú ý, tình trạng này xuất hiện tại hầu hết các tỉnh bang Canada.

British Columbia ghi nhận mức giảm mạnh nhất về số việc làm tư nhân tính trên mỗi 1.000 người trong độ tuổi lao động, với 35,7 việc làm. Ontario giảm 17,8, Alberta giảm 8,8 và Quebec giảm 5,5.

Riêng Newfoundland and Labrador là tỉnh bang duy nhất ghi nhận mức tăng, với 20,6 việc làm trên mỗi 1.000 người trong độ tuổi lao động.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng Alberta là tỉnh bang duy nhất có tốc độ tăng việc làm trong khu vực chính phủ không vượt quá khu vực tư nhân. Trong khi đó, British Columbia ghi nhận khoảng cách lớn nhất giữa hai khu vực.

Ông Ben Eisen, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng nếu chỉ nhìn vào tổng số việc làm được tạo ra, người dân có thể bỏ qua một vấn đề quan trọng: phần lớn tăng trưởng việc làm tại Canada trong những năm gần đây đến từ khu vực công, trong khi khu vực doanh nghiệp tư nhân phát triển chậm hơn.

Theo ông, việc làm trong doanh nghiệp tư nhân đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế lâu dài, bởi đây là khu vực trực tiếp tạo ra sản phẩm, dịch vụ, thu hút đầu tư và đóng góp nguồn thu thuế.

Những phát hiện này được công bố đúng thời điểm thị trường lao động Canada tiếp tục gặp khó khăn.

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan Thống kê Canada, trong tháng 10 năm 2026, nền kinh tế giảm khoảng 4.700 việc làm, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 6,5% lên 6,7%.

Kết quả nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả tăng trưởng kinh tế trong những năm gần đây. Trước đó, chính phủ liên bang từng nhấn mạnh tổng số việc làm tại Canada đã tăng 7,4% từ năm 2019 đến 2024, thuộc nhóm tăng trưởng cao nhất trong bảy nền kinh tế công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, theo Viện Fraser, khi tính đến tốc độ gia tăng dân số, đặc biệt trong giai đoạn Canada tiếp nhận số lượng lớn người nhập cư, bức tranh thị trường lao động lại kém tích cực hơn nhiều.

Các nhà nghiên cứu cho rằng chính phủ cần quan tâm nhiều hơn đến khả năng tạo việc làm thực tế của doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào tổng số người đang có việc làm để đánh giá sức khỏe nền kinh tế.

Dù vậy, nghiên cứu chủ yếu phản ánh giai đoạn 2019–2024, bao gồm cả thời kỳ đại dịch và quá trình phục hồi sau đó, nên không thể xem đây là kết quả trực tiếp của một chính sách riêng lẻ.

Nhìn chung, nghiên cứu mới đặt ra một thách thức đáng chú ý đối với Canada: Dân số tăng có thể giúp mở rộng lực lượng lao động, nhưng nếu đầu tư và việc làm trong khu vực tư nhân không phát triển tương xứng, nền kinh tế sẽ khó nâng cao năng suất, thu nhập và mức sống của người dân trong dài hạn.